Sprawdź PESEL: Data urodzenia, płeć i co oznaczają cyfry

Co to jest PESEL?

PESEL to 11-cyfrowy numer identyfikacyjny nadawany każdemu obywatelowi Polski i zarejestrowanemu cudzoziemcowi ¹. Jak wygląda numer PESEL? Ma format RRMMDDPPPXK: pierwsze sześć cyfr koduje datę urodzenia, cztery kolejne to numer porządkowy z oznaczeniem płci, a ostatnia to cyfra kontrolna ¹. Numer PESEL jest wymagany przy wizytach lekarskich, rozliczeniach podatkowych, operacjach bankowych i sprawach urzędowych.

Wpisz swój numer w narzędzie powyżej, aby sprawdzić PESEL online. Walidator odczyta datę urodzenia, płeć i zweryfikuje cyfrę kontrolną. Narzędzie wykrywa też fałszywe numery PESEL z błędną sumą kontrolną.

Co oznaczają poszczególne cyfry w PESEL?

Każda z 11 cyfr numeru PESEL niesie konkretną informację ¹:

Cyfry 1–2: dwie ostatnie cyfry roku urodzenia
Cyfry 3–4: miesiąc urodzenia (z kodem stulecia)
Cyfry 5–6: dzień urodzenia
Cyfry 7–9: numer porządkowy
Cyfra 10: oznaczenie płci (parzysta = kobieta, nieparzysta = mężczyzna)
Cyfra 11: cyfra kontrolna

Weźmy przykład: numer zaczynający się od 020708 oznacza 8 lipca 2002 roku. Cyfry 7–9 odróżniają osoby urodzone tego samego dnia. Dziesiąta cyfra wskazuje płeć. Jedenasta cyfra pozwala zweryfikować, czy cały numer jest poprawny.

Jak odczytać datę urodzenia z PESEL?

Pierwsze sześć cyfr koduje datę urodzenia w formacie RRMMDD ¹. Rok odczytasz z cyfr 1–2, miesiąc z cyfr 3–4, a dzień z cyfr 5–6.

Dla osób urodzonych w XX wieku (1900–1999) kody miesięcy to 01–12. Styczeń to 01, grudzień to 12. Numer PESEL osoby urodzonej 15 marca 1985 roku zaczyna się od 850315.

Dla osób urodzonych po roku 1999 kody miesięcy wyglądają inaczej. Szczegóły w następnej sekcji.

PESEL po 2000 roku — jak go odczytać?

Jak odczytać PESEL po 2000 roku? System dodaje 20 do kodu miesiąca dla osób urodzonych w latach 2000–2099 ¹. Styczeń to 21, luty 22, grudzień 32.

Żeby odczytać datę urodzenia z PESEL po 2000 roku, odejmij 20 od kodu miesiąca. Kod 27 oznacza lipiec (27 minus 20 = 7). Kod 31 to listopad (31 minus 20 = 11).

Przykład: dziecko urodzone 5 lipca 2010 roku ma PESEL zaczynający się od 102705. Cyfry 10 to rok, 27 to kod miesiąca (lipiec + 20), a 05 to dzień.

Tabela kodów miesięcy dla poszczególnych stuleci ¹:

Stulecie	Sty	Lut	Mar	Kwi	Maj	Cze	Lip	Sie	Wrz	Paź	Lis	Gru
1800–1899	81	82	83	84	85	86	87	88	89	90	91	92
1900–1999	01	02	03	04	05	06	07	08	09	10	11	12
2000–2099	21	22	23	24	25	26	27	28	29	30	31	32
2100–2199	41	42	43	44	45	46	47	48	49	50	51	52
2200–2299	61	62	63	64	65	66	67	68	69	70	71	72

Zasada ogólna: odejmij wielokrotność 20 odpowiadającą stuleciu, aby otrzymać numer miesiąca kalendarzowego. Dla XXI wieku odejmujesz 20. Dla XXII wieku odejmujesz 40.

Która cyfra w PESEL oznacza płeć?

Dziesiąta cyfra numeru PESEL oznacza płeć ². Cyfra parzysta (0, 2, 4, 6, 8) oznacza kobietę. Cyfra nieparzysta (1, 3, 5, 7, 9) oznacza mężczyznę ¹.

Przykład: jeśli dziesiąta cyfra to 6, numer należy do kobiety. Jeśli to 3, numer należy do mężczyzny.

Jak obliczyć cyfrę kontrolną PESEL?

Jedenasta cyfra PESEL to cyfra kontrolna obliczana algorytmem wag ¹. Algorytm pozwala sprawdzić, czy numer jest prawidłowy, czy fałszywy.

Obliczenie przebiega w trzech krokach:

Pomnóż kolejne cyfry PESEL (od pierwszej do dziesiątej) przez wagi: 1, 3, 7, 9, 1, 3, 7, 9, 1, 3.
Zsumuj wszystkie iloczyny.
Odejmij ostatnią cyfrę sumy od 10. Wynik to cyfra kontrolna. Jeśli ostatnia cyfra sumy to 0, cyfra kontrolna też wynosi 0.

Przykład obliczenia ¹:

Numer: 0207080362**?**

Pozycja	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
Cyfra	0	2	0	7	0	8	0	3	6	2
Waga	1	3	7	9	1	3	7	9	1	3
Iloczyn	0	6	0	63	0	24	0	27	6	6

Suma iloczynów: 0 + 6 + 0 + 63 + 0 + 24 + 0 + 27 + 6 + 6 = 132

Ostatnia cyfra sumy: 2. Cyfra kontrolna: 10 − 2 = 8.

Pełny numer PESEL: 02070803628.

Jeśli obliczona cyfra kontrolna nie zgadza się z jedenastą cyfrą numeru, numer jest nieprawidłowy lub fałszywy. Walidator powyżej wykonuje to obliczenie automatycznie.

Kto ma numer PESEL?

PESEL otrzymuje każdy obywatel Polski i każdy cudzoziemiec zameldowany na pobyt dłuższy niż 30 dni ¹ ³.

PESEL dla noworodka

Urząd stanu cywilnego nadaje PESEL dla noworodka automatycznie w chwili sporządzenia aktu urodzenia ¹. Szpital zgłasza narodziny do USC, a urząd nadaje numer niezwłocznie.

PESEL dla cudzoziemca

Cudzoziemiec zameldowany w Polsce na pobyt powyżej 30 dni otrzymuje PESEL automatycznie ³. Cudzoziemiec bez meldunku może złożyć wniosek w dowolnym urzędzie gminy. Warunek: organ publiczny (np. ZUS, urząd skarbowy) wymaga od niego numeru PESEL ³. Nadanie numeru jest bezpłatne ³.

PESEL ze statusem UKR

Od 24 lutego 2022 roku obywatele Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z konfliktem zbrojnym, mogą uzyskać PESEL ze specjalnym oznaczeniem UKR ⁴. Strukturalnie numer wygląda identycznie jak każdy inny PESEL. Wniosek składa się w dowolnym urzędzie gminy ⁴.

Czy można zmienić numer PESEL?

Nie. Raz nadany numer PESEL nie może trafić do innej osoby i co do zasady nie podlega zmianie ².

Zmiana jest możliwa tylko w trzech sytuacjach ²:

Organ nadający numer popełnił błąd.
Dane osobowe wymagają korekty (np. błędna data urodzenia w akcie urodzenia).
Osoba przeszła procedurę uzgodnienia płci.

W każdym innym przypadku numer pozostaje ten sam przez całe życie.

Jak zastrzec numer PESEL?

Od 1 czerwca 2024 roku banki, SKOK-i, notariusze i operatorzy telekomunikacyjni muszą sprawdzać rejestr zastrzeżeń PESEL przed wykonaniem określonych czynności ⁵ ⁶.

Zastrzeżenie numeru PESEL blokuje ⁵:

zaciąganie kredytów i pożyczek na Twoje dane
czynności notarialne
wydanie duplikatu karty SIM

Zastrzeżenie nie wpływa na wizyty lekarskie, wypłaty z bankomatu ani sprawy urzędowe ⁵.

Jak zastrzec PESEL? Trzy sposoby ⁵:

Przez aplikację mObywatel.
Na stronie mObywatel.gov.pl.
Osobiście w dowolnym urzędzie gminy.

Usługa jest bezpłatna ⁵. Zastrzeżenie można cofnąć w każdej chwili tymi samymi kanałami. Po cofnięciu zastrzeżenia ponowne zastrzeżenie jest możliwe po upływie 30 minut ⁶.

Historia numeru PESEL

System PESEL powstał w latach 70. XX wieku ⁷ ⁸. Ustawa z 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych nakazała stworzenie centralnego systemu numeracji ⁸. Prace nad przenoszeniem danych na nośniki magnetyczne ruszyły pod koniec dekady.

1 marca 2015 roku Ministerstwo Cyfryzacji uruchomiło System Rejestrów Państwowych, który zastąpił starszą trójstopniową architekturę rejestru ⁷. Rejestr PESEL przechowuje ponad 25 pól danych dla każdej zarejestrowanej osoby, w tym imię, nazwisko, adres zameldowania, stan cywilny i dane dokumentów tożsamości ⁷.

Numery nadane na podstawie ustawy z 1974 roku zachowały ważność po wejściu w życie nowej ustawy o ewidencji ludności z 2010 roku ².

Najczęściej zadawane pytania

Ile cyfr ma PESEL?

PESEL ma 11 cyfr [^1].

Jak sprawdzić PESEL po nazwisku?

Nie da się sprawdzić czyjegoś numeru PESEL na podstawie imienia i nazwiska. Żaden publiczny rejestr nie udostępnia takich danych. Jeśli potrzebujesz numeru PESEL innej osoby, poproś ją o niego bezpośrednio lub zwróć się do właściwego urzędu.

Jak sprawdzić PESEL osoby zmarłej?

Numer PESEL osoby zmarłej znajdziesz na akcie zgonu wydanym przez urząd stanu cywilnego. Możesz go też uzyskać w ramach postępowania spadkowego u notariusza.

Kiedy dziecko dostaje PESEL?

Noworodek otrzymuje PESEL automatycznie po sporządzeniu aktu urodzenia w urzędzie stanu cywilnego [^1]. Szpital zgłasza narodziny do USC, a urząd nadaje numer niezwłocznie.

Jak rozpoznać fałszywy numer PESEL?

Wpisz numer w walidator powyżej. Narzędzie sprawdza cyfrę kontrolną algorytmem wag 1-3-7-9. Jeśli obliczona cyfra nie zgadza się z jedenastą cyfrą, numer jest nieprawidłowy lub fałszywy.

Jaki jest mój PESEL?

Swój numer PESEL znajdziesz na dowodzie osobistym, paszporcie, prawie jazdy lub w aplikacji mObywatel. Cudzoziemcy mogą sprawdzić swój numer na karcie pobytu lub w piśmie z urzędu gminy.